Hyppää sisältöön
Valtioneuvosto ja ministeriöt Media

Lahâaasâtlijd palvâlusâid jieijâs kielân ij tuotâvuođâst ain finnii –vorâs baromeettertutkâmušâin selvânii maaŋgah keevâtlii eellim hástuseh

Oikeusministeriö 9.2.2021 12.32

Ruotâkielâliih syemmiliih aneh, ete sij finnejeh ovdiist hyenebeht staatâ palvâlusâid jieijâs kielân. Sämikielâlij palvâlusâi finnim hástusin lii sämikielâlij pargei váilum sehe liijgás uccáá tiätu tast, ete moh palvâlusah láá finnimnáál. Seevvimkielâlij virgeomâhâšášástâlmist stuárráámus háástus vuod lii tulkkum ornim. Taah ääših selvâneh onne julgáštum kielâlij vuoigâdvuođâi čuávvumbaromeetterijn.

- Kielâliih vuoigâdvuođah láá vuáđuvuoigâdvuođah, moi olášume lii maŋgii iähtu eres vuáđuvuoigâdvuođâi olášumán. Veikâ kielâliih vuoigâdvuođah láá torvejum lahâaasâtmist, te toh kalgeh olášuđ keevâtlii elimist. Baromeetterij peht mij finnip tehálii tiäđu sierâ kielâjuávhui feerimijn aargâ tuotâvuođâst. Puátusáid vuájuh ministeriöst huolâlávt, ja taid kevttih taan haldâttâspaajeest peic kielâmuštâlus várás te meid eres haldâttâsohjelm kirjimij olášutmist, ovdâmerkkân aalmuglâškielâstrategiast já kielâpooliitlii ohjelmist, iätá riehtiminister Anna-Maja Henriksson.

Kielâbaromeetterijn selvâttuvvoo, ete maht kyevtkielâlij kieldâi suomâkielâliih já ruotâkielâliih ucceeblovoh aneh, ete almoliih palvâlusah olášuveh páihálii ucceeblovokielân. Tääl mieldi lijjii meid vuossâmuu keerdi jieijâs kieldâst eenâblovvoost orroo ruotâkielâliih. Koijâdâllâmtutkâmuš tohhui vyesimáánust, já toos västidii suulân 6 500 olmožid.

- Ruotâkielâliih táátuh härvibeht palvâlusâid jieijâs kielân, já virgeomâhááh västideh toid távjá suomâkielân. Ucceeblovo uásist lii merhâšume jieijâskielâlii palvâlus tááhust. Kielâpirrâdâh annoo siämmáálágánin ko ive 2016, tot ij lah ovdiist huánánâm, paahud kielâbaromeetter rähtee, totkee Marina Lindell Åbo Akademist.

Sämikielâlijn vaigâdvuođah finniđ tiäđuid palvâlusâin

Sämibaromeetterist tárkkojeh sämikielâlijd palvâlusâid sehe sämikielâlij kielâlij vuoigâdvuođâi olášume sehe sämmilij päikkikuávlust já ton ulguubeln. Sämibaromeetter tohhui tääl nube keerdi. Toos västidii viiđâd uási tain 1430 rävisulmuin, kiäi aalmugregistertiäđoid lii merkkejum eenikielân sämikielâ.

Sämikielâ uáivild säämi kielâlaavâ mield puoh kulmâ sämikielâ: orjâlâškielâ, anarâškielâ já nuorttâlâškielâ.

- Kielâliih vuoigâdvuođah annojeh tehálâžžân, mutâ keevâtlii elimist merhâšittee uási västideijein ij viigâ finniđ sämikielâlijd palvâlusâid. Toos láá suijân čuolmah palvâlusâi finniimist já toimâmist, palvâlusâin tieđeetmist já kielâpirrâduv feerimijn, paahud sämibaromeetter rähtee, maaŋgâkielâlâšvuotâäššitobdee Laura Arola.

Seevvimkielâliih kärttih tiiláđ tuulhâ távjá jieš

Seevvimkielâbaromeetter tohhui tääl vuossâmuu keerdi. Seevvimkielâlaavâ miäldásávt seevvimkielâ uáivild syemmilii já suomâruátálii seevvimkielâ. Koijâdâlmân västidii 326 olmožid, kiäh kevttih vuosâkielân seevvimkielâ. Sist eenâbloho (70 %) lâi almottâm aalmugtiätuvuáhádâhân syemmilii tâi suomâruátálii seevvimkielâ eenikiellân.

Koijâdâlmist tárkkojii eromâšávt tulkkumpalvâlusâi finnim já tiäđufinnim majemui kuulmâ ive ääigi.

- Tutkâmuš vuáđuld 87 % seevvimkielâlij ášástâllâmtiilijn láá tagareh, main virgeomâhâš tâi almolii palvâlus toimâolmooš ij lah toimâm vuovvijn, maid lahâasâttem váátá, já äššigâs kárttá tiiláđ tuulhâ virgeomâháá peeleest, paahud seevvimkielâbaromeetter rähtee, dooseent Päivi Rainò Humanistlii áámmátollâškoovlâst.

Riehtiministeriö tiilái baromeetterijd, já toh láá uási kielâlaavâ olášuttem čuávvum. Ministeriö váldá puátusijd huámmášumán, ko tot valmâštâl taan ive ovdâskoodán adelemnáál haldâttâs muštâlus kielâlahâasâttem heiviitmist.

Uáppáásm tutkâmpuátusáid

Lasetiäđuh:
totkee, FT, dooseent, Päivi Rainò, HUMAK, p. 0400 349 201, paivi.raino(at)humak.fi
proojeekttotkee, VTT Marina Lindell, p. 046 921 6586, marina.lindell(at)abo.fi
tutkâmušhovdâ, dooseent Lauri Rapeli, Åbo Akademi, p. 050 303 7271, lauri.rapeli(at)abo.fi
maaŋgâkielâlâšvuotâäššitobdee Laura Arola, p. 050 542 8585, laura.arola(at)utsjoki.fi
sierânâsäššitobdee Linda Lindholm, riehtiministeriö, p. 0295 150051, linda.lindholm(at)om.fi

 

Sivun alkuun