Giellamuitalus ovdanbuktá gielalaš rivttiid ollahuvvama dili
Stáhtaráđđi mearridii odne dievasčoahkkimisttis addit riikkabeivviide ráđđehusa muitalusa giellaláhkaásaheami guoskadeamis 2025. Muitalus addá dehálaš čuovvundieđu riikkagielaid ja eará ruovttuvuđot ǵielaid dilis ja gielalaš rivttiid ollahuvvamis.
Jagi 2025 giellamuitalusa guovddášfáttát leat Suoma álbmotgielaid dili lassin digitalisašuvdna, gielalaš rivttiid ollahuvvan riektelágádusas, guovttegielalaš buresbirgenguovlluid doaibma sihke seavagielalaččaid rievttit. Muitalusa deháleamos duogášmateriálat leat statistihkkadieđut, riekteministeriija diŋgon gielalaš rivttiid čuovvunbaromehterat, alimus lágalašvuođa bearráigehččiid muitalusat, giellajoavkkuid iežaset árvvoštallamat sihke sierra ministeriijaid čuovvun iežaset hálddahussuorggi gárggiideamis.
Dán ráđđehusáigodagas gielalaš rievttit ovddiduvvojit nu ahte joatkojuvvojit ovddit ráđđehusáigodagas stáhtaráđi prinsihppamearrádussan dohkkehuvvon álbmotgiellastrategiija ja giellapolitihkalaš prográmma doaibmabijuid ollahuhttin.
Čoaggimat giellamuitalusa áiccastagain
Digitalisašuvdna lassána buot servodaga oassesurggiin, maid eiseváldebálvalusain. Teknologiija ja dahkujierpmi gárggiideapmi sáhttá doarjut gielalaš rivttiid dorvvasteami, muhto maid heajudit daid geavada ollahuvvama. Ođđa bálvalusaid ja vuogádagaid ovdánahttimis eai ovdamearkka dihte dávjá váldojuvvo vuhtii eará gielat go suopma.
Guovttegielalaš bargoveaga reahkkán ja rekryteren dagahit hástalusaid duopmostuoluid ruoŧagielalaš bálvalusaide. Ruoŧagillii gieđahallojuvvon rihkusáššiid oassi leat leamaš njiedjame juo guhkit áigge, ja ruoŧagielagat orrot luohpan rievttisteaset geavahit duopmostuolus iežaset giela. Duopmostuoluid ruoŧagielalaš bálvalus lea goitge viggojuvvon ovdánahttit.
Hástalusat, mat gusket ruoŧagielalaš eiseváldebálvalusaid viidáseappotge, vuhttojit maid sosiála- ja dearvvašvuohtafuolahusa bealde. Sosiála- ja dearvvašvuohtafuolahusa ođastusa gielalaš váikkuhusat eai vel bastojuvvo árvvoštallat ollisvuohtan, muhto earenoamážit ruoŧagielalaččaid lápmásiidbálvalusaid ollahuvvamis leat hástalusat.
Suopma lea en nannosit riikka dábálaččamusat geavahuvvon giella servodaga sierra oassesurggiin, muhto eŋgelasgiela lassánan geavaheapmi lea váikkuhan riikkagielaid sajádahkii servodagas. Oppalaš dásis eŋgelasgiela dábálažžan šaddan váikkuha biehtadahkkásepmosit ruoŧagielalaš go suomagielalaš bálvalusaide. Suomagiela buohta váikkuhusat oidnojit earenoamážit allaskuvllain. Fuomášuvvon váilevašvuođaide eatnigiela máhtus lea viggojuvvon darvánit nu ahte lasihuvvo eatnigiela ja girjjálašvuođa diibmoresursa vuođđoskuvllas. Maid nuppi ruovttueatnama giela oahpahus lea lasihuvvon badjeskuvllas.
Sámegiela oahpahussii leat biddjojuvvon návccat ja sámegielalaš oahpahussii oassálastiid mearri lea leamaš lassáneame. Sápmelaččaid gielalaš rivttiid ollahuvvamis eiseváldebálvalusain lea en ovdánahttimuš, maiddái eiseválddiid diđolašvuođa ja jurddašanvugiid oasil.
Seavagielalaš mánáid ja nuoraid árrabajásgeassin ja oahpahus lágiduvvo dávjá dulkoma dehe seavagielalaš veahki bakte. Váttisvuođa iežasgielalaš oahpahusa ordnemii dagaha sihke seavagielalaččaid ohppiid ja oahpaheddjiid unna mearáš. Seavagiella gehččojuvvo en dávjá kommunikašuvnna doarjjahápmin giela sajes. Vaikko dulkomis ja dieđu oažžumis lea en hástalusat, seavagielat váldojuvvojit vuhtii ovdalačča buorebut eiseváldedoaimmas.
Románagielas ja gárjilagiela ealáskahttimis leat váldojuvvon ovdánanlávkkit ja goappašiid gielaid guoskevažžan leat almmustuhtton ealáskahttinprográmmat.
Giellalága mieldásaš okte válgaáigodagas čohkkejuvvon giellamuitalussii gullá diehtu ráhkadusain, mat dorjot gielalaš rivttiid, hálddahuslaš nuppástusaid váikkuhusain giellajoavkkuide sihke das, mot gielalaš rievttit leat ollahuvvan ovddit muitalusa addima maŋŋel. Riikkagielaid suoma- ja ruoŧagiela lassin muitalusas gieđahallojuvvojit earenoamážit sámegielat, seavagielat, románagiella ja gárjila giella.
Lassidieđut:
ráđđádalli virgeolmmoš Jasmiina Jokinen, t. 0295 150 056, [email protected]
Ráđđehusa muitalusa giellaláhkaásaheami heiveheamis 2025 (suomagillii)