Ǩiõllmušttlõs pohtt ouʹdde ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđi teâuddjummuž sââʹj
Riikksuåvtõs tuʹmmji täʹbbe õõlmâs-såbbreʹstes uʹvdded eeʹttiǩ-kådda halltõõzz mušttlõõzz ǩiõll-lääʹjjšiõttummuž suåvldummšest 2025. Mušttlõs oudd tääʹrǩes seuʹrrjemteâđ meersažǩiõli da jeeʹres alggveärlaž ǩiõli vueʹjjest di ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđi teâuddjummšest.
Eeʹjj 2025 ǩiõllmušttlõõzz kõskksa teeʹm lie Lääʹddjânnam meersažǩiõli vueʹjj lââʹssen digitalisaatio, ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđi teâuddjummuš vuõiǥâs-stroiʹttlest, kueiʹtǩiõllsaž pueʹrrvââjjamvuuʹdi toiʹmmjummuš di sieʹvvemǩiõllsai vuõiggâdvuõđ. Mušttlõõzz tääʹrǩmõs tuâǥǥaunstõõzz lie statistikkteâđ, vuõiggâdvuõttministeria tiʹllʼjem ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđi seuʹrrjembaromettar, pââimõs lääǥǥlažvuõttvuåppji mušttlõõzz, ǩiõlljoouki jiijjâz ärvvtõõllmõõžž di jeeʹres ministeriai seuʹrrjummuš jiijjâz vaaldâšmsueʹrj ouddnummšest.
Tän halltõspââʹjest ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđid oouʹdeet jueʹtǩeeʹl oouʹdab halltõspââʹjest riikksuåvtõõzz vuâđđjuurdtuʹmmstõkkân primmum meersažǩiõllstrategia da ǩiõllpoliittlaž prograamm tååimai čõõđ viikkmõõžž.
Välddõõǥǥ ǩiõllmušttlõõzz vuâmmšõõzzin
Digitalisaatio lâssan pukin õhttsažkååʹdd vueʹss-suõʹrjin, veʹrǧǧneǩ-kääzzkõõzzin še. Teknologia da kuånsttjieʹrm ouddnummuš vuäitt tuärjjeed ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđi staanummuž, leâša hueʹneed še tõi teâuddjummuž tuejjeem tääʹzzest. Ođđ kääzzkõõzzi da riâžldõõǥǥi oouʹdummšest jeät ouddmiârkkân täujja valddu lokku jeeʹres ǩiõlid ko lääʹddǩiõl.
Kueiʹtǩiõllsaž tuâjjlažkååʹdd riʹjttjemvuõtt da rekrytâsttmõš šõddee vaʹǯǯtõõzzid suudišttmi ruõccǩiõllsaž kääzzkõõzzid. Ruõccǩiõʹlle ǩiõttʼtõllum reäkkõsaaʹšši mieʹrr lij occnam juʹn kuuʹǩǩab ääiʹj, da kuâsttai, što ruõccǩiõllsa lie luõppmen vuõiggâdvuõđsteez ââʹnned suudišttmest jiijjâz ǩiõl. Suudišttmi ruõccǩiõllsaž kääzzkõõzz leät kuuitâǥ põrggâm oouʹdeed.
Ruõccǩiõllsaž veʹrǧǧneǩ-kääzzkõõzzid veiddsubun kuõskki vaʹǯǯtõõzz kuâsttje še sosiaal- da tiõrvâsvuõtthuâl peäʹlnn. Sosiaal- da tiõrvâsvuõtthuâl oođummuž ǩiõlʼlaž vaaiktõõzzid jeät veâl põsttu ärvvtõõllâd obbvuõttân, leâša jeäʹrben ruõccǩiõllsaž lääʹmes oummui kääzzkõõzzi teâuddjummšest lie vaʹǯǯtõõzz.
Lääʹddǩiõll lij õinn ravvsânji jânnam tääuʹjmõsân õnnum ǩiõll õhttsažkååʹdd jeeʹres vueʹss-suõʹrjin, leâša eŋgglõsǩiõl lâssnam âânnmõš lij vaaiktam meersažǩiõli sâjja õhttsažkååʹddest. Aalmilaž tääʹzzest eŋgglõsǩiõl täujjnummuš vaaikat jäänab ǩiõldlânji ruõccǩiõllsaž kääzzkõõzzid ko lääʹddǩiõllsaž kääzzkõõzzid. Lääʹddǩiõl õhttvuõđâst vaaiktõõzz kuâsttje jeäʹrben õllškooulin. Vuâmmšum vaaʹnid jieʹnnǩiõl tääidast leät põrggâm kässjõõttâd lââʹzzteeʹl jieʹnnǩiõl da ǩeerjlažvuõđ čiâssresuurs vuâđđškooulâst. Nuuʹbb dommjânnmallaš ǩiõl mättʼtõõzz leät še lââʹzztam pââibužškooulâst.
Sääʹmǩiõl mättʼtõʹsse leät saʹtssjam da sääʹmǩiõllsaž mättʼtõʹsse vuässõõttji mieʹrr lij leämmaž lâssneei. Säʹmmlai ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđi teâuddjummuž veʹrǧǧneǩ-kääzzkõõzzin âlgg õinn oouʹdeed, veʹrǧǧniiʹǩǩi tieʹttemvuõđ da fiʹttjõõzzi vueʹzzeld še.
Sieʹvvemǩiõllsaž päärnai da nuõri ouddpeâmm da mättʼtõõzz riâžžât täujja tuʹlǩǩummuž leʹbe sieʹvvemǩiõllsaž vieʹǩǩteei veäkka. Vaiggâdvuõđid jiijjâsǩiõllsaž mättʼtõõzz riâššmõʹšše šõddad nuʹtt sieʹvvemǩiõllsaž škooulniiʹǩǩi ko še uʹčteeʹli siõm mieʹrr. Sieʹvvemǩiõl vueiʹnet õinn täujja kommunikaatio tuärjjeemnääʹllen ǩiõl sâjja. Håʹt tuʹlǩǩummšest da teâđ vuäǯǯmõõžžâst lie õinn vaʹǯǯtõõzz, sieʹvvemǩiõlid vääʹldet lokku veʹrǧǧneǩtoiʹmmjummšest pueʹrben ko ouddâl.
Romaanǩiõl da kaʹrjjelǩiõl jeälltummšest leät välddam ouddnemlaauʹǩid da kuhttuid ǩiõlid leät õlmstâttam jeälltemprograammid.
Ǩiõll-lääʹjj meâldlaž õʹhttešt vaalpââʹjest norrum ǩiõllmušttlõs âânn seʹst teâđ ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđid tuärjjeei rajjsin, vaaldšemvuõđlaž muttsi vaaiktõõzzâst ǩiõlljooukid di tõʹst, mäʹhtt ǩiõlʼla vuõiggâdvuõđ lie teâuddjam oouʹdab mušttlõõzz ouddmõõžž mâŋŋa. Meersažǩiõli lääʹdd- da ruõccǩiõl lââʹssen mušttlõõzzâst ǩiõttʼtõõlât jeäʹrben sääʹmǩiõlid, sieʹvvemǩiõlid, romaanǩiõl da kaʹrjjelǩiõl.
Lââʹssteâđ:
saǥstõõlli veʹrǧǧooumaž Jasmiina Jokinen, teʹl. 0295 150 056, ouddnõmm.sokknõ[email protected]